Η ΕΕ υποβάλλει τον στόχο για το κλίμα για το 2040 ενόψει της COP30, στοχεύοντας σε μείωση των εκπομπών κατά 90%

Περίληψη

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% έως το 2040 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, όπως περιγράφεται στη νέα εθνικά καθορισμένη συνεισφορά της που υπέβαλε στα Ηνωμένα Έθνη ενόψει της συνόδου κορυφής για το κλίμα COP30 στη Βραζιλία. Η αναθεωρημένη NDC της ΕΕ περιλαμβάνει ενδιάμεσους στόχους, όπως ένα ορόσημο για το 2035, μείωσης των εκπομπών κατά 66.25 έως 72.5%, με στόχο την επίτευξη πλήρους ουδετερότητας άνθρακα έως το 2050, με έμφαση στην απαλλαγή των οικονομιών από τον άνθρακα και στην επέκταση της δυναμικότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παγκοσμίως.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε επίσημα έναν νέο στόχο για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, δεσμευόμενη να μειώσει τις καθαρές εκπομπές κατά 90% έως το 2040 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990.

Σε  νέα υποβολή Στα Ηνωμένα Έθνη, το μπλοκ των 27 μελών παρουσίασε τον νέο του στόχο ως μέρος της εθνικά καθορισμένης συνεισφοράς του (NDC) ενόψει της συνόδου κορυφής COP30 για το κλίμα.

Η διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών θα πραγματοποιηθεί από τις 10 έως τις 21 Νοεμβρίου στο Μπελέμ της Βραζιλίας. Όλες οι συμμετέχουσες χώρες αναμένεται να παρουσιάσουν ενημερωμένες Εθνικές Συνθήκες (NDCs), οι οποίες, σύμφωνα με το Συμφωνία των Παρισίων πρέπει να αναθεωρείται κάθε πέντε χρόνια.

Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δήλωσε ότι η αναθεωρημένη NDC περιλαμβάνει ένα ενδεικτικό ορόσημο για το 2035, μείωσης των εκπομπών κατά 66.25 έως 72.5%, καθορίζοντας την πορεία προς την πλήρη ουδετερότητα άνθρακα έως το 2050. Το μπλοκ επιβεβαίωσε επίσης τον υφιστάμενο στόχο του για το 2030 για μείωση των εκπομπών κατά 55% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990.

Η NDC υπογραμμίζει την πρόοδο που έχει ήδη σημειωθεί: οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παρήγαγαν το 44% της ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ το 2023, ενώ προβλέπεται ποσοστό 47% για το 2024. Αυτά τα κέρδη, ανέφερε το Συμβούλιο, υποστηρίζουν την εστίαση της COP30 στην απαλλαγή των οικονομιών από τις ανθρακούχες εκπομπές και στην επέκταση της δυναμικότητας και της αποδοτικότητας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παγκοσμίως.

Μεταξύ των ενδιάμεσων στόχων είναι η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας κατά 11.7% έως το 2030, οι μηδενικές εκπομπές από τα νέα αυτοκίνητα έως το 2035 και ένας ενεργειακός τομέας χωρίς ορυκτά καύσιμα έως τα μέσα του αιώνα.

Η ΕΕ σχεδιάζει επίσης να επιτύχει μια καθαρή καταβόθρα άνθρακα 310 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα έως το 2030, πράγμα που σημαίνει ότι η ευρωπαϊκή γη και τα δάση θα απορροφούν περισσότερο άνθρακα από ό,τι εκπέμπουν. Αυτό θα αντιπροσώπευε 42 επιπλέον εκατομμύρια τόνους που δεσμεύονται ετησίως σε σύγκριση με τον μέσο όρο της περιόδου 2016-2018.

Οι απορροφήσεις άνθρακα — μέσω των δασών, της διαχείρισης του εδάφους και της αποκατάστασης υγροτόπων — περιγράφονται ως απαραίτητα συμπληρώματα για τη μείωση των εκπομπών. Τέτοια μέτρα υποστηρίζονται μέσω του Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ), το οποίο διαθέτει κονδύλια για βιώσιμη γεωργία και αποθήκευση άνθρακα στο έδαφος.

Η επικαιροποιημένη NDC εισάγει το νέο πλαίσιο πιστοποίησης απομάκρυνσης άνθρακα της ΕΕ, το οποίο εγκρίθηκε το 2024, το οποίο θεσπίζει τα πρώτα πανευρωπαϊκά πρότυπα για την πιστοποίηση και την επαλήθευση των απομακρύνσεων άνθρακα. Τα έργα πρέπει να παρουσιάζουν μετρήσιμα, επαληθεύσιμα και μόνιμα οφέλη άνθρακα, με διασφαλίσεις κατά της διπλής καταμέτρησης και των ισχυρισμών βραχυπρόθεσμης αποθήκευσης.

Κάθε πιστοποιημένο έργο πρέπει επίσης να καταδεικνύει τα παράλληλα οφέλη της βιοποικιλότητας. Δραστηριότητες όπως η εκ νέου διαβροχή τυρφώνων ή η αποκατάσταση εδαφών πρέπει να ενισχύουν τα οικοσυστήματα καθώς και να μειώνουν τις εκπομπές.

Το NDC δίνει προτεραιότητα στις εγχώριες απορροφήσεις άνθρακα, αλλά επιτρέπει περιορισμένη χρήση επαληθευμένων διεθνών πιστώσεων, όπως η αποκατάσταση δασών ή τα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο εξωτερικό, ως συμπλήρωμα — όχι ως υποκατάστατο — των εσωτερικών μειώσεων.

Αυτή η διάταξη προκάλεσε κριτική από Γερμανικά ρολόι, το οποίο το περιέγραψε ως ένα κενό που θα μπορούσε να αποδυναμώσει την ακεραιότητα του σχεδίου. Ωστόσο, η χρήση πιστώσεων άνθρακα στη γεωργία κερδίζει έδαφος, όπως φαίνεται στο του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιολάδου πιλοτικό πρόγραμμα για να βοηθήσει τους ελαιοκαλλιεργητές να κερδίσουν πιστώσεις για βιώσιμη διαχείριση γης.

Ορισμένοι παρατηρητές σημείωσαν ότι η τελική συμφωνία επιτεύχθηκε μετά από έντονες διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών μελών, με Le Monde και άλλοι το περιέγραφαν ως προϊόν παραχωρήσεων παρά συναίνεσης. Οι επικριτές επεσήμαναν την ευελιξία που χορηγήθηκε Ιταλία, επιτρέποντας έως και πέντε τοις εκατό των μειώσεών του να προέρχονται από διεθνείς πιστωτικές μονάδες, και μια ρήτρα για αναθεώρηση των στόχων κάθε δύο χρόνια.

Παρά τους συμβιβασμούς αυτούς, αρκετοί οργανισμοί και κυβερνήσεις χαιρέτισαν τον στόχο του 2040. Στην Ισπανία, ομάδες δημόσιας υγείας τον χαρακτήρισαν ​"ένα αποφασιστικό βήμα για τη δημόσια υγεία», ενώ στη Γερμανία, ο σύνδεσμος της ενεργειακής βιομηχανίας BDEW δήλωσε ότι η συμφωνία προσφέρει επενδυτική βεβαιότητα. Γάλλοι αξιωματούχοι επαίνεσαν επίσης τη συμφωνία, με την υπουργό Περιβάλλοντος Μονίκ Μπαρμπού να εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ο στόχος του 90% διατηρήθηκε.

"«Στην COP30 αυτή την εβδομάδα, θα επιβεβαιώσουμε εκ νέου την ισχυρή μας δέσμευσή στη Συμφωνία του Παρισιού», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. ​"Η παγκόσμια μετάβαση στην καθαρή ενέργεια είναι συνεχής και μη αναστρέψιμη. Προτεραιότητά μας είναι να διασφαλίσουμε ότι αυτή η μετάβαση θα είναι δίκαιη, χωρίς αποκλεισμούς και ισότιμη.

Επίσημες πληροφορίες για την COP30 είναι διαθέσιμες στο Ιστότοπος της UNFCCC, με σχετικές ενημερώσεις που συγκεντρώθηκαν από τα Ηνωμένα Έθνη εδώ.