Η ελαιοκαλλιέργεια επιστρέφει στη μικρότερη περιοχή της Ιταλίας

Περίληψη

Η Κοιλάδα της Αόστα, η μικρότερη περιοχή της Ιταλίας με περιορισμένη έκταση ελαιοκαλλιέργειας, έχει δει πρόσφατη αύξηση στον αριθμό των ελαιοκαλλιεργητών και των εκτάσεων που προορίζονται για την καλλιέργεια ελιάς λόγω παραγόντων όπως οι κλιματικές αλλαγές και η ανάγκη προστασίας των εγκαταλελειμμένων εκτάσεων. Οι καλλιεργητές της περιοχής έχουν σχηματίσει την Associazione Valdostana Olivicoltori (AVO) για να υποστηρίξουν την ελαιοκαλλιέργεια, με σχέδια να ιδρύσουν ένα ελαιοτριβείο στην Κοιλάδα της Αόστα και να διπλασιάσουν την παραγωγή ελαιολάδου την επόμενη δεκαετία φυτεύοντας συλλογικά νέα δέντρα.

Κρυμμένο στο βορειοδυτικό άκρο του Ιταλία και περιτριγυρισμένη από τις Άλπεις, η Κοιλάδα της Αόστα είναι η μικρότερη περιοχή της χώρας και επίσης αυτή με τη μικρότερη έκταση ελαιοκαλλιέργειας.

Σύμφωνα με την τελευταία Απογραφή Γεωργίας της ISTAT, η περιοχή αριθμούσε λίγο πάνω από 70 ελαιοκομικά κτήματα το 2020. Συγκριτικά, Puglia, η κορυφαία περιοχή καλλιέργειας ελιάς της χώρας, είχε 161,009. Η γη που αφιερωνόταν σε ελιές στην Κοιλάδα της Αόστα παρέμεινε επίσης εξαιρετικά περιορισμένη.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, τόσο ο αριθμός των καλλιεργητών όσο και η έκταση που αφιερώνεται στις ελιές έχουν αρχίσει να αυξάνονται.

Μια έρευνα από την Associazione Valdostana Olivicoltori (AVO) δείχνει ότι οι φυτεύσεις έχουν αυξηθεί από 3,000 ελαιόδεντρα το 2021 σε 5,000 σήμερα.

Το ανανεωμένο ενδιαφέρον για ελαιοκαλλιέργεια έχει καθοδηγηθεί από έναν συνδυασμό παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των μεταβαλλόμενων κλιματικών συνθηκών και της ανάγκης προστασίας της γης που έχει εγκαταλειφθεί καθώς μειώνεται η εναλλαγή των γενεών.

Η παράδοση της ελιάς στην Κοιλάδα της Αόστα έχει αρχαίες ρίζες, όπως και στην άλλες περιοχές της βόρειας ΙταλίαςΙστορικά έγγραφα μαρτυρούν την παρουσία ελαιώνων στην περιοχή ήδη από το 515. Το 1635, ο ιστορικός Francesco Agostino Della Chiesa περιέγραψε ελαιόδεντρα που ευδοκιμούσαν. ​"σε πολλά μέρη» της περιοχής χάρη στην ευνοϊκή νότια έκθεσή της. Τα αρχεία της Κολλεγιακής Εκκλησίας του Saint-Gilles στο Verrès καταγράφουν επίσης συγκομιδές ελιάς τη δεκαετία του 1770.

Τον τελευταίο αιώνα, οι ελιές σταδιακά εγκαταλείφθηκαν υπέρ πιο κερδοφόρων καλλιεργειών, όπως τα αμπέλια. Σήμερα, ωστόσο, η έλλειψη εναλλαγής γενεών έχει θέσει πολλά αγροτεμάχια σε κίνδυνο εγκατάλειψης, ειδικά σε τραχύ έδαφος όπου δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί μηχανολογικός εξοπλισμός.

Αυτό έχει οδηγήσει πολλούς αγρότες να επιστρέψουν στις ελιές, οι οποίες μπορούν να καλλιεργηθούν χωρίς βαριά μηχανήματα και επίσης βοηθούν στη σταθεροποίηση των αναβαθμίδων.

"«Φύτεψα τις πρώτες ελιές στα μέσα της δεκαετίας του 1980, αλλά καταφέραμε να επεκτείνουμε την παραγωγή και να φτιάξουμε το πρώτο μας λάδι στα τέλη της δεκαετίας του 1990», δήλωσε ο Ντάριο Μαρτινέλι, ο οποίος Olive Oil Times επικοινώνησε για παρακολούθηση ενός 2018 συνέντευξη.

Ήταν μεταξύ των ιδρυτών της πρώτης ένωσης παραγωγών για το Πιεμόντε και την Κοιλάδα της Αόστα το 2003. Αργότερα, το 2021, συνίδρυσε την AVO και έγινε ο πρώτος πρόεδρός της.

"«Φύτεψα την ποικιλία Leccino, η οποία εκείνη την εποχή ήταν η πιο κατάλληλη για αυτές τις εδαφοκλιματικές συνθήκες, και αργότερα πρόσθεσα την ποικιλία Frantoio, η οποία ωριμάζει λίγο αργότερα και επιτρέπει καλύτερη διαχείριση της συγκομιδής», είπε ο Martinelli. ​"Τώρα, ο οπωρώνας περιέχει 180 δέντρα. Η δημιουργία μεγάλων οικοπέδων σε αυτήν την περιοχή είναι δύσκολη, επειδή η γη σπάνια είναι διαθέσιμη και, όταν είναι, συνήθως πωλείται σε μικρά αγροτεμάχια.

Ο Μαρτινέλι υπενθύμισε ότι οι πρώτες συγκομιδές έπρεπε να προγραμματιστούν μεταξύ της μίας χιονόπτωσης και της επόμενης. Τα τελευταία χρόνια, αντίθετα, οι ελιές συνήθως συλλέγονται σε πολύ ηπιότερο καιρό. Η παρατήρησή του φαίνεται να ευθυγραμμίζεται με κλιματική αλλαγή οι επιστήμονες τεκμηριώνουν, μεταξύ άλλων και σε Olive Oil Times«έκθεση σχετικά με το μεταβολή των παγκόσμιων θερμοκρασιών.

Μέσω του πρώτου τους συλλόγου, οι καλλιεργητές στην Κοιλάδα της Αόστα οργάνωσαν άλεσμα επιχειρήσεις στο γειτονικό Πιεμόντε, όπου εξακολουθούν να φέρνουν συνήθως τις ελιές τους για σύνθλιψη.

"«Κατά την ίδρυσή της, ένας από τους κύριους στόχους της AVO ήταν να φέρει τελικά έναν μύλο στην Κοιλάδα της Αόστα», δήλωσε ο Μαρτινέλι. ​"Τώρα, ένας αρχικός γύρος περιφερειακής χρηματοδότησης μας επέτρεψε να κάνουμε το πρώτο βήμα για να το κάνουμε αυτό δυνατό.

Η μελέτη οικονομικής σκοπιμότητας για τον μύλο θα παρουσιαστεί στην επόμενη συνέλευση των μελών της AVO.

"«Υπάρχουν δύο πιθανές τοποθεσίες, στα χωριά Ντόνας και Χον, και αξιολογούμε πού θα μπορούσε να δημιουργηθεί η εγκατάσταση, είτε κατασκευάζοντας μια νέα κατασκευή είτε αποκαθιστώντας μια παλιά», δήλωσε η Σίλβια Νίκκο, η οποία έγινε πρόεδρος της AVO το 2024.

Η Nicco είπε ότι έγινε καλλιεργήτρια αφού ανακατέλαβε γη όπου ο πατέρας της κάποτε καλλιεργούσε έναν αμπελώνα. Σήμερα, παράγει λάδι από περίπου 90 δέντρα για οικιακή χρήση, όπως τα περισσότερα μέλη του AVO.

Ο σύλλογος συγκεντρώνει πλέον 80 ελαιοκαλλιεργητές και παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη βιολογική διαχείριση ελαιώνων, με την υποστήριξη γεωπόνων και αγροτεχνιτών.

"«Αυτές είναι δύσκολες εκτάσεις, που χαρακτηρίζονται από απαιτητικές αναβαθμίδες στις οποίες δεν είναι δυνατή η πρόσβαση με μηχανικό εξοπλισμό», δήλωσε ο Νίκο. ​"Πιστεύουμε ότι οι περισσότεροι νέοι οπωρώνες δημιουργούνται σε γη που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως για την παραγωγή κρασιού και η οποία είχε μείνει ακαλλιέργητη λόγω της φθίνουσας γενεαλογίας. Λόγω της μορφολογίας του εδάφους, οι μεγαλύτεροι οπωρώνες δεν περιέχουν περισσότερα από 300 δέντρα.

"Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η ελαιοκαλλιέργεια δεν ανταγωνίζεται τα αμπέλια», πρόσθεσε. ​"Αντίθετα, ανακτά περιοχές που διαφορετικά θα είχαν εγκαταλειφθεί. Οι ελιές απαιτούν διαφορετική γεωργική προσέγγιση και μπορούν να καλλιεργηθούν χωρίς μηχανικά μέσα, γεγονός που έχει βοηθήσει στη διευκόλυνση της επιστροφής τους. Αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο. Ανακαλύπτουμε ξανά την ελιά, η οποία καλλιεργούνταν ήδη εδώ από την αρχαιότητα.

Ο Nicco είπε ότι ένα μέλος του AVO δημιούργησε πρόσφατα μια ετικέτα, ενώ άλλα μέλη εργάζονται σε έργα για να φέρουν το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο στην αγορά και να επεκτείνουν την παραγωγή. Κάθε χρόνο, οι καλλιεργητές AVO αγοράζουν και φυτεύουν συλλογικά 400 έως 500 νέα δέντρα, με στόχο τον διπλασιασμό της παραγωγής την επόμενη δεκαετία.

"«Αυτά τα εδάφη είναι απόκρημνα και αναβαθμιδωτά, που χαρακτηρίζονται από παραδοσιακούς ξερολιθικούς τοίχους που τα στηρίζουν», δήλωσε ο Antonino De Maria, γεωπόνος που ειδικεύεται στην ελαιοκαλλιέργεια στο Πιεμόντε και την Κοιλάδα της Αόστα. ​"Αυτή η μορφολογία καθιστά την καλλιέργεια εξαιρετικά δύσκολη. Η αδυναμία χρήσης μηχανικού εξοπλισμού είχε καταστήσει την αμπελοκαλλιέργεια πολύ δαπανηρή. Για να αποφύγουν να αφήσουν τα αγροτεμάχια ακαλλιέργητα, πολλοί αγρότες εισήγαγαν την ελιά ως ανθεκτικό και ευκολότερο στην καλλιέργεια φυτό. Επιπλέον, βοηθά στη διατήρηση της δομικής ακεραιότητας του εδάφους, προστατεύοντάς το από υδρογεωλογικούς κινδύνους.

Οι περισσότεροι ελαιώνες βρίσκονται στο νότιο τμήμα της περιοχής, ιδιαίτερα γύρω από την Ντόνας, κοντά στα σύνορα με το Πεδεμόντιο. Οι αγρότες από τις δύο περιοχές έχουν συχνά ενώσει τις δυνάμεις τους για να πραγματοποιήσουν συλλογικές αγορές δενδρυλλίων με σκοπό τη μείωση του κόστους.

"Αρχικά, το πιο δημοφιλές ποικιλίες ήταν Λετσίνο, Φραντόιο και Pendolino», είπε η De Maria. ​"Τα τελευταία χρόνια, σε ορισμένους οπωρώνες έχουν φυτευτεί επίσης οι ποικιλίες Leccio del Corno και Biancheria, μια ιθαγενής ποικιλία της περιοχής της Τεργέστης.

Από αγρονομικής άποψης, πρόσθεσε, οι ελιές στην περιοχή φαίνεται να επηρεάζονται λιγότερο από μυκητιασικές ασθένειες χάρη στον καλό αερισμό, ο οποίος βοηθά στην πρόληψη αυτών των φυτοπαθολογιών.

"Οι ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες εργασίας, οι οποίες έχουν οδηγήσει πολλούς να το περιγράψουν ως ​»«ηρωική γεωργία», εξακολουθούν να οδηγούν το κόστος παραγωγής σε υψηλότερο επίπεδο από ό,τι σε άλλες περιοχές», δήλωσε η Ντε Μαρία. ​"Ωστόσο, αυτό δεν έχει αποθαρρύνει τους αγρότες, των οποίων η δέσμευση συμβάλλει στη διατήρηση τόσο της ομορφιάς του τοπίου όσο και της υδρογεωλογικής του ισορροπίας.