Στο Στρόμπολι, οι ελιές βοηθούν στην αποκατάσταση της γης, της κοινότητας και της παράδοσης

Περίληψη

Η Attiva Stromboli ηγείται μιας πρωτοβουλίας για την αναβίωση της ελαιοκαλλιέργειας στο νησί Στρόμπολι, η οποία στοχεύει στην αποκατάσταση του τοπίου, την αναγέννηση του εδάφους και την ενίσχυση των κοινοτικών δικτύων. Το έργο περιλαμβάνει τη φύτευση ελαιόδεντρων, την αποκατάσταση ξερολιθιών και την αναδιαμόρφωση της γης χρησιμοποιώντας παραδοσιακές τεχνικές, με στόχο την προώθηση της βιώσιμης διαχείρισης του εδάφους στα νησιά της Μεσογείου. Παρά τις προκλήσεις όπως οι πυρκαγιές και οι πλημμύρες, η ένωση έχει σημειώσει πρόοδο στην ανάκτηση γης, την αποκατάσταση αναβαθμίδων και την επανεισαγωγή ελαιόδεντρων και φυτών κάπαρης για την ενίσχυση της βιοποικιλότητας και την υποστήριξη της τοπικής οικονομίας.

Στο νησί Στρόμπολι, το βορειότερο μέρος του Αιολικού αρχιπελάγους της Σικελίας και έδρα του ομώνυμου ηφαιστείου, η αναβίωση της ελαιοκαλλιέργειας συμβάλλει στην προστασία του τοπίου, στην αναγέννηση του εδάφους και στην ενίσχυση των τοπικών δικτύων της κοινότητας.

Η προσπάθεια ηγείται του μη κερδοσκοπικού συλλόγου Ατίβα Στρόμπολι, το οποίο συνδυάζει την ανάκτηση και φύτευση ελαιόδεντρων με την αποκατάσταση ξερολιθιών και την αναδιαμόρφωση του εδάφους χρησιμοποιώντας παραδοσιακές υδραυλικές τεχνικές.

Μια μελέτη που διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο της Τούσια αναγνώρισε την πρωτοβουλία ως μοντέλο βέλτιστης πρακτικής για τη βιώσιμη διαχείριση του εδάφους στα νησιά της Μεσογείου.

"«Αυτό είναι ένα μοναδικό περιβάλλον, που ορίζεται από την παρουσία ενός από τα πιο ενεργά ηφαίστεια στον κόσμο», δήλωσε ο Πάολο ντε Ρόσα, νομικός εκπρόσωπος της Attiva Stromboli. Olive Oil Times. ​"Πρόκειται για ένα εύθραυστο οικοσύστημα που απειλείται επίσης από την απώλεια διαχείρισης της γης, ένα ευρέως διαδεδομένο φαινόμενο που έχει επηρεάσει τις περιθωριακές περιοχές από τα μέσα του 20ού αιώνα.^th αιώνα λόγω της μετανάστευσης.

Όπως και σε πολλά άλλα Ιταλικά νησιά, ο τουρισμός άρχισε να αναπτύσσεται στο Στρόμπολι τη δεκαετία του 1950, αναζωογονώντας σταδιακά την οικονομία του νησιού.

Σήμερα, ο τουρισμός είναι η κύρια οικονομική κινητήρια δύναμη του νησιού. Το Στρόμπολι έχει περίπου 500 μόνιμους κατοίκους και ενώ τα κρυστάλλινα νερά του προσελκύουν χιλιάδες επισκέπτες τους θερμότερους μήνες, πολλοί έρχονται επίσης για να το δουν. ​"Iddu», η αγαπημένη τοπική ονομασία για το ηφαίστειο. Οι πεζοπορικές εκδρομές με επικεφαλής αδειούχους ξεναγούς είναι από τους πιο δημοφιλείς τρόπους για να εξερευνήσετε τις πλαγιές του.

Ιδρυμένη για την προώθηση της περιοχής και του πολιτισμού της, η Attiva Stromboli ξεκίνησε ένα έργο το 2018 για την ίδρυση ενός κοινοτικού ελαιοτριβείου και την αναβίωση της ελαιοκαλλιέργειας ως πρώτο βήμα για την αποκατάσταση και την ενίσχυση του τοπίου.

"«Πέρα από τον τουρισμό, η γεωργία είχε παραμεληθεί και το τοπίο είχε σε μεγάλο βαθμό παραμεληθεί», είπε ο ντε Ρόσα. ​"Ήταν απαραίτητο να παρέμβουμε για να αποκαταστήσουμε την οικολογική ισορροπία. Το να ξεκινήσουμε με την καλλιέργεια της ελιάς ήταν φυσικό, καθώς κάποτε αποτελούσε κεντρικό στοιχείο της οικονομίας του νησιού, η οποία τη δεκαετία του 1930 αριθμούσε πέντε ενεργά ελαιοτριβεία.

Μετά την αποσυναρμολόγηση των πιεστηρίων, οι καλλιεργητές αναγκάστηκαν να φορτώσουν τις ελιές τους σε φέριμποτ και να τις μεταφέρουν σε ελαιοτριβεία εκτός νησιού. Οι συχνές καιρικές διαταραχές συχνά καθυστερούσαν την επεξεργασία, θέτοντας σε κίνδυνο την ποιότητα του λαδιού.

"«Αντί να βασιζόμαστε σε εξωτερικές εγκαταστάσεις, ένα κοινωνικό ελαιοτριβείο μας επιτρέπει να παράγουμε απευθείας στο νησί και ενθαρρύνει τη μεγαλύτερη φροντίδα των ελαιόδεντρων», δήλωσε ο ντε Ρόσα.

Με την υποστήριξη του Ταμείου Περιβάλλοντος της Σικελίας και αρκετών ιδιωτών δωρητών, ο σύλλογος αγόρασε έναν υπερσύγχρονο μύλο εξοπλισμένο με την τεχνολογία Mori-Tem.

Η πρωτοβουλία έφτασε επίσης σε ιδιώτες ιδιοκτήτες βιλών με διακοσμητικές ελιές. ​"«Προτείναμε συμφωνίες βάσει των οποίων θα κλαδεύαμε και θα μαζεύαμε τα δέντρα», είπε ο ντε Ρόσα. ​"Πολλοί κάτοικοι άρχισαν στη συνέχεια να φροντίζουν τα δέντρα τους ανεξάρτητα και να ανακτούν τα εγκαταλελειμμένα. Αυτό βοήθησε στην επίτευξη ενός από τους κύριους στόχους μας: να προστατεύει η ίδια η κοινότητα τη γη του νησιού.

Με την πάροδο του χρόνου, η παραγωγή τριπλασιάστηκε και η συμμετοχή αυξήθηκε από 10 σε περισσότερα από 30 άτομα. Σήμερα παράγονται ετησίως μεταξύ 100 και 150 φιαλών που δημοπρατούνται κατά τη διάρκεια ενός φεστιβάλ συγκομιδής, με τα έσοδα να επανεπενδύονται στο έργο.

Η πρωτοβουλία, ωστόσο, δεν μπόρεσε να προστατεύσει την περιοχή από την κλίμακα μιας ανθρωπογενούς πυρκαγιάς τον Μάιο του 2022, η οποία κατέστρεψε 200 εκτάρια βλάστησης, μετά από προηγούμενες πυρκαγιές που συνδέονταν με εκρηκτική δραστηριότητα το 2019 και το 2021.

"«Είμαστε συνηθισμένοι στις πυρκαγιές που προκαλούνται από ηφαιστειακή δραστηριότητα, αλλά αυτή η πυρκαγιά ήταν τεράστια», θυμήθηκε ο ντε Ρόσα. ​"Αυτό που με συγκίνησε περισσότερο ήταν η συλλογική αντίδραση και η αλληλεγγύη που επιδείχθηκε στην προστασία τόσο των ανθρώπων όσο και της γης.

Την πυρκαγιά ακολούθησε μια μεγάλη πλημμύρα τον Αύγουστο, η οποία αποκάλυψε σοβαρή υδρογεωλογική αστάθεια.

"«Συνειδητοποιήσαμε ότι πέρα ​​από την αποκατάσταση των κατεστραμμένων ελαιόδεντρων, έπρεπε να εργαστούμε συστηματικά, αποκαθιστώντας τις αναβαθμίδες, ώστε το νερό να μπορεί να ρέει και να αποστραγγίζεται σωστά», δήλωσε ο ντε Ρόσα. ​"Αξιοποιήσαμε την ορμή από αυτές τις εκδηλώσεις για να συγκεντρώσουμε κεφάλαια για συντονισμένη αποκατάσταση γης, ιδιαίτερα στις ανώτερες περιοχές πάνω από το χωριό.

Με ανανεωμένη υποστήριξη από το Ταμείο Περιβάλλοντος της Σικελίας και συνεισφορές από ιδιώτες δωρητές και επαγγελματίες, ο σύλλογος εξασφάλισε πόρους για την αγορά εξοπλισμού, την πρόσληψη εθελοντών και την πρόσληψη εποχιακού εργάτη. Η λειτουργία του ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2022.

Μέχρι στιγμής, έχει ανακτηθεί ένα εκτάριο. Οι εργασίες περιελάμβαναν αποκατάσταση τοίχων από ξερολιθιά, κατασκευή δομών σταθεροποίησης πρανών και αντιπυρικών ζωνών, κλάδεμα και φύτευση ελαιόδεντρων και κάπαρης, αποκατάσταση μιας παλιάς στέρνας και εγκατάσταση νέου συστήματος άρδευσης.

Η ομάδα ανέκτησε αιωνόβιες ελιές και φύτεψε περίπου 200 δενδρύλλια Nocellara Messinese, με στόχο να φτάσει σε τουλάχιστον 500 δέντρα μακροπρόθεσμα.

Εισήγαγαν επίσης φυτά κάπαρης (Capparis spinosa), πολλαπλασιάζονται από τοπικά μοσχεύματα και σπόρους, για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και τη δημιουργία ενός ανθεκτικού συστήματος ενδοκαλλιέργειας.

Όπου οι ξερολιθιές δεν μπορούσαν να αποκατασταθούν πλήρως, η ομάδα υιοθέτησε μια απλοποιημένη παραδοσιακή μέθοδο σταθεροποίησης πρανών, γνωστή ως ​"συναρπάζω», ή ​"παλιζάτο», που ονομάζεται επίσης ​"τεχνική κάστορα." Δέσμες υπολειμμάτων κλαδέματος στερεώθηκαν κατά μήκος των πλαγιών για να επιβραδύνουν την απορροή του νερού.

"«Με αυτές τις δομές στη θέση τους, το νερό δεν ρέει πλέον ευθεία προς τα κάτω, αλλά ακολουθεί μια ζιγκ-ζαγκ διαδρομή, απελευθερώνοντας ιζήματα και ισοπεδώνοντας σταδιακά τις αναβαθμίδες», εξήγησε ο ντε Ρόσα.

Το σύστημα προάγει την ανάπτυξη της μικροπανίδας, ενισχύει τη γονιμότητα του εδάφους και επιτρέπει την επαναχρησιμοποίηση υπολειμμάτων κλαδέματος επί τόπου. Η συντήρηση περιλαμβάνει κυρίως το κλάδεμα της βλάστησης όταν αρχίζουν να αναπτύσσονται οι βάτα.

"«Μόλις ρυθμιστεί, το νερό της βροχής δεν αποτελεί πλέον απειλή, αλλά έναν πόρο που υποστηρίζει την ανάπτυξη νέων ελαιόδεντρων», δήλωσε ο de Rosa.

Οι ερευνητές επιβεβαίωσαν την αποτελεσματικότητα του έργου, σημειώνοντας ότι η αγροδασοκομική προσέγγιση, σε συνδυασμό με την αποκατάσταση ξερολιθιών και την ανάκτηση παραδοσιακή οικολογική γνώση, μειώνει τους κινδύνους διάβρωσης, ενισχύει την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και αποκαθιστά την αγροβιοποικιλότητα, ωφελώντας παράλληλα την τοπική οικονομία και τον τουρισμό.

Το Attiva Stromboli συμμετείχε επίσης σε μαθήματα δημοτικού και γυμνασίου του νησιού, εμπλέκοντάς τους σε κλάδεμα, συγκομιδή και οργάνωση εκπαιδευτικών προγραμμάτων για την εισαγωγή των νέων στην παραγωγή ελαιολάδου.

"«Πέρυσι, φυτέψαμε άλλες 40 ελιές κατά μήκος της παραλίας ως δημόσιο αγαθό», δήλωσε ο ντε Ρόσα. ​"Οι ελιές αξίζουν για άλλη μια φορά να καταστούν κεντρικό στοιχείο της ζωής στο νησί. Πέρα από την αξία διαβίωσής τους, η διαχείριση των ελαιώνων βοηθά στην προστασία ολόκληρου του οικοσυστήματος.

"Αλλά αυτό το έργο δεν τελειώνει εδώ», πρόσθεσε. ​"Αυτό το εύθραυστο οικοσύστημα, εκτεθειμένο σε φυσικές και ανθρώπινες πιέσεις, απαιτεί συνεχή φροντίδα. Η ελπίδα μας είναι να εξασφαλίσουμε περαιτέρω θεσμική υποστήριξη για να συνεχίσουμε αυτό το έργο.