Νέα μελέτη κατατάσσει τις περιοχές στην Ελλάδα ως τις πιο κατάλληλες για καλλιέργεια ελιάς

Περίληψη

Μια ερευνητική ομάδα από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών δημοσίευσε την πρώτη πανελλαδική μελέτη στην Ελλάδα σχετικά με την καταλληλότητα διαφόρων περιοχών για την καλλιέργεια ελιάς, διαπιστώνοντας ότι περίπου το 60% της έκτασης της χώρας είναι κατάλληλη για την καλλιέργεια ελαιόδεντρων. Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο MDPI Agronomy Journal, χρησιμοποίησε κλιματικά και γεωμορφολογικά δεδομένα για να χαρτογραφήσει τις περιοχές που είναι οι πλέον κατάλληλες για την καλλιέργεια ελιάς, με ορισμένα νησιά του Αιγαίου και τη βόρεια Ελλάδα να χαρακτηρίζονται ως εξαιρετικά κατάλληλες τοποθεσίες για την καλλιέργεια ελιάς.

Μια ερευνητική ομάδα από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών δημοσίευσε την πρώτη πανελλαδική μελέτη της χώρας, η οποία αξιολογεί την κλιματική καταλληλότητα της ηπειρωτικής και νησιωτικής Ελλάδας για την καλλιέργεια ελιάς.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο MDPI Agronomy Journal, συνδύασε κλιματικά και βασικά γεωμορφολογικά δεδομένα για να χαρτογραφήσει ποιες περιοχές είναι οι πλέον κατάλληλες για την καλλιέργεια ελαιόδεντρων.

The ερευνητικά ευρήματα δείχνουν ότι περίπου το 60% της συνολικής έκτασης της Ελλάδας είναι κατάλληλη για την καλλιέργεια ελιάς, με περισσότερες περιοχές ικανές να υποστηρίξουν ελαιόδεντρα από όσες καλλιεργούνται σήμερα.

"«Το μοντέλο που έχουμε δημιουργήσει προσδιορίζει περιοχές στην Ελλάδα που είναι οι πλέον κατάλληλες για την ανάπτυξη της ελαιοκαλλιέργειας στη χώρα», δήλωσε ο Ιωάννης Χαραλαμπόπουλος, βιοκλιματολόγος στο Τμήμα Φυτικής Παραγωγής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος ηγήθηκε της έρευνας.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν 11 κλιματικές και γεωμορφολογικές παραμέτρους για να δημιουργήσουν έναν χάρτη καταλληλότητας για την καλλιέργεια ελιάς σε όλη την Ελλάδα, αποδίδοντας βαθμολογίες από μηδέν έως δέκα, με τις υψηλότερες τιμές να υποδεικνύουν ευνοϊκότερες συνθήκες.

"«Οι γεωμορφολογικές παράμετροι που χρησιμοποιήσαμε, όπως το υψόμετρο και η κλίση του εδάφους, δεν αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου», δήλωσε ο Χαραλαμπόπουλος. ​"Για τις κλιματικές παραμέτρους, βασιστήκαμε στις υπάρχουσες κλιματικές συνθήκες.

"«Για παράδειγμα, γνωρίζουμε τη βέλτιστη βροχόπτωση που απαιτείται για τις ελιές σε συγκεκριμένες περιόδους», εξήγησε. ​"Οι περιοχές που πληρούσαν αυτό το όριο έλαβαν την υψηλότερη βαθμολογία, ενώ οι περιοχές με λιγότερες βροχοπτώσεις βαθμολογήθηκαν χαμηλότερα.

Χρησιμοποιώντας την ίδια μεθοδολογία, οι ερευνητές δημιούργησαν τιμές για όλες τις παραμέτρους σε εθνικό επίπεδο.

"«Χρησιμοποιήσαμε όλους τους βασικούς παράγοντες που σχετίζονται με την ελαιοκαλλιέργεια, με εξαίρεση την ποιότητα του εδάφους, τις πρακτικές διαχείρισης του εδάφους και την ικανότητα άρδευσης», σημείωσε ο Χαραλαμπόπουλος.

Η ομάδα εξέτασε επίσης εάν τα ελαιόδεντρα σε διαφορετικές περιοχές λαμβάνουν επαρκείς ώρες χειμερινής ψύξης και τον κίνδυνο εαρινού παγετού, ο οποίος μπορεί να διαταράξει σημαντικά την ανθοφορία.

Προηγούμενη έρευνα έχει επισημάνει τη σημασία της απαιτήσεις για χειμερινή ψύξη για την υγιή παραγωγή ελιάς στην Ελλάδα.

Όλες οι παράμετροι αναταξινομήθηκαν και συνδυάστηκαν σε ένα τελικό raster βαθμολογίας καταλληλότητας που κυμαινόταν από 0 έως 10.

Σύμφωνα με τον νόμο τελικός χάρτης, μικρές εκτάσεις γης στην ανατολική Κρήτη και σε πολλά νησιά του Αιγαίου, συμπεριλαμβανομένης της Νάξου και της Αμοργού, αναδείχθηκαν ως οι καταλληλότερες τοποθεσίες για την καλλιέργεια ελιάς, λαμβάνοντας την τέλεια βαθμολογία δέκα.

Άλλες περιοχές στη νότια και βορειοανατολική Ελλάδα αναγνωρίστηκαν επίσης ως ιδιαίτερα κατάλληλες για την καλλιέργεια ελιάς.

"Πέρα από τις παραδοσιακές περιοχές ελαιοκαλλιέργειας, όπως μεγάλα τμήματα της Πελοποννήσου, οι οποίες βαθμολογήθηκαν μεταξύ οκτώ και εννέα, η έρευνά μας έδειξε ότι η βόρεια περιοχή της Καβάλας είναι επίσης ιδιαίτερα κατάλληλη και έλαβε βαθμολογία εννέα», δήλωσε ο Χαραλαμπόπουλος.

"Πολλοί αγρότες στην περιοχή και γύρω από αυτήν έχουν μεταβεί με επιτυχία στην ελαιοκαλλιέργεια, με τα ελαιόλαδά τους να αναγνωρίζονται διεθνώς για την ποιότητά τους», πρόσθεσε.

Οι ερευνητές εργάζονται τώρα για να βελτιώσουν τον χάρτη καταλληλότητας ενσωματώνοντας προβλέψεις για την κλιματική αλλαγή.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η ανατολική Μεσόγειος θερμαίνεται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, μια τάση που ήδη επηρεάζει τους ελαιοκαλλιεργητές στην Ελλάδα, σύμφωνα με... περιφερειακές κλιματικές αξιολογήσεις.

Οι πρόσφατες εποχές έχουν δείξει πώς οι θερμότεροι χειμώνες μπορούν να διαταράξουν την καρπόδεση, όπως φαίνεται σε περιπτώσεις όπου οι ήπιες χειμερινές συνθήκες μείωσαν τις αποδόσεις στη βόρεια Ελλάδα.

"«Γνωρίζουμε πλέον, για παράδειγμα, ότι η κλιματική αλλαγή αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά την καλλιέργεια στην περιοχή του Έβρου στη βόρεια Ελλάδα», δήλωσε ο Χαραλαμπόπουλος.

"«Με τη μειωμένη διαθεσιμότητα νερού για άρδευση, μπορούμε να παρέχουμε στους αγρότες πληροφορίες που θα τους βοηθήσουν να αποφασίσουν εάν η μετάβαση από τον καπνό σε καλλιέργειες που απαιτούν λιγότερο νερό, όπως οι ελιές ή τα αμπέλια, θα ήταν πιο βιώσιμη», πρόσθεσε.

Ενσωματώνοντας τις προβλεπόμενες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας στο μοντέλο, οι ερευνητές στοχεύουν να βοηθήσουν τους αγρότες να αξιολογήσουν εάν οι ελιές θα αποτελέσουν μια πιο βιώσιμη μακροπρόθεσμη επιλογή από τις τρέχουσες καλλιέργειές τους.

Ο χάρτης καταλληλότητας θα μπορούσε επίσης να αποδειχθεί χρήσιμος για τον τομέα των γεωργικών ασφαλίσεων.

"«Ένας ελαιοκαλλιεργητής στη βορειοδυτική Ελλάδα θα αντιμετώπιζε υψηλότερο κόστος ασφάλισης από έναν στην Πελοπόννησο λόγω του αυξημένου κινδύνου που σχετίζεται με την καλλιέργεια σε αυτήν την περιοχή», εξήγησε ο Χαραλαμπόπουλος.

Η τελική φάση της έρευνας θα προσθέσει δεδομένα σχετικά με την ποιότητα του εδάφους, τη διαθεσιμότητα άρδευσης και τον αναμενόμενο κίνδυνο προσβολής από μύγες των φρούτων.

"Ολοκληρώνουμε επίσης μια ανάλυση κλιματικού κινδύνου με βάση ακραία καιρικά φαινόμενα όπως χαλαζοπτώσεις και καύσωνες», δήλωσε ο Χαραλαμπόπουλος.

"Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα απλό, αρθρωτό εργαλείο που ενσωματώνει όλους τους παράγοντες που σχετίζονται με την ελαιοκαλλιέργεια στην Ελλάδα και επιτρέπει τη δοκιμή μελλοντικών σεναρίων», πρόσθεσε.

"Ένας αγρότης θα είναι σε θέση να εκτιμήσει το επίπεδο της οικονομικής επένδυσης που απαιτείται για τη δημιουργία ενός ελαιοκομικού κτήματος με βάση τη βαθμολογία καταλληλότητας μιας περιοχής.

Ο Χαραλαμπόπουλος δήλωσε ότι το μοντέλο θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με την οργάνωση του γεωργικού τομέα της Ελλάδας.

"«Η Ελλάδα δεν μπορεί να έχει μια αποτελεσματική γεωργική στρατηγική χωρίς επιστημονικά δεδομένα», είπε.

"Ο χάρτης καταλληλότητάς μας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από το κράτος για να εντοπίσει τις περιοχές που είναι οι πλέον κατάλληλες για την καλλιέργεια ελιάς τις επόμενες δεκαετίες και να δώσει κίνητρα στους αγρότες να κάνουν ενημερωμένες μεταβάσεις.