Οι Έλληνες ελαιοκαλλιεργητές αντιμετωπίζουν απότομες μειώσεις καθώς τα παράσιτα καταστρέφουν τη συγκομιδή

Περίληψη

Η συγκομιδή της ελιάς στην Ελλάδα αντιμετωπίζει κρίση λόγω των κάτω του μέσου όρου αποδόσεων που προκαλούνται από τις βροχές και την υγρασία στα τέλη του φθινοπώρου, με αποτέλεσμα σημαντικές ζημιές στον ελαιόκαρπο και πιθανή μείωση της παραγωγής κατά 30-35% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Ο πολλαπλασιασμός παρασίτων όπως η μύγα των φρούτων και το γλοιοσπόριο έχει προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές σε ορισμένες περιοχές, με ορισμένους αγρότες να καταφεύγουν σε πρακτικές κοινής άλεσης για να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και τις προκλήσεις της μεταποίησης.

Η φετινή συγκομιδή ελιάς εξελίσσεται ως κρίση Ελλάδα, καθώς οι αρχικές προβλέψεις για απόδοση ελαιολάδου κάτω του μέσου όρου γίνονται ολοένα και περισσότερο πραγματικότητα.

Οι επιπτώσεις είναι πιο σοβαρές στα νοτιοδυτικά της χώρας, όπου οι βροχές στα τέλη του φθινοπώρου και η αυξημένη υγρασία έχουν τροφοδοτήσει επιδημίες παρασίτων που έχουν καταστρέψει σημαντικά τους καρπούς της ελιάς.

"«Πιθανότατα βιώνουμε τη χειρότερη περίοδο ελαιολάδου εδώ και 30 χρόνια», δήλωσε ο Γιάννης Ηλιάδης, ιδιοκτήτης ελαιοτριβείου από το χωριό Ανδανία και επικεφαλής του συλλόγου ελαιοτριβείων Μεσσηνίας στην Πελοπόννησο.

"«Η μύγα των φρούτων και το γλοιοσπόριο έχουν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τα φρέσκα ελαιόλαδα της εποχής», πρόσθεσε ο Ηλιάδης. ​"Οι ελιές έχουν ήδη αρχίσει να σαπίζουν και οι παραγωγοί σπεύδουν να βγάλουν όση ποσότητα ελαιολάδου μπορούν.

Οι Μεσσήνιοι ελαιοκαλλιεργητές και παραγωγοί δήλωσαν ότι οι κρατικές επιχειρήσεις κονιορτοποίησης των καλλιεργειών για τον έλεγχο της ελιά καρπού πραγματοποιήθηκαν πολύ αργά φέτος, επιτρέποντας στον πληθυσμό των παρασίτων να πολλαπλασιαστεί κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και να προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές.

Ο αγροτικός σύλλογος Χανδρινού στην κεντρική Μεσσηνία έχει επίσης καταθέσει μήνυση κατά των υπευθύνων, υποστηρίζοντας ότι η καθυστέρηση μέτρα καταπολέμησης παρασίτων επιδείνωσε την κρίση και προκάλεσε σημαντικές οικονομικές απώλειες.

Στους κοντινούς οικισμούς Στρέφι και Αριστομένη, οι μυλωνάδες ανέφεραν επίπεδα οξύτητας σε ορισμένα φρεσκοπαραγόμενα ελαιόλαδα που κυμαίνονταν από 1 έως 2, και ακόμη υψηλότερα.

"«Έχουμε δει ακόμη και ελαιόλαδα με οξύτητα πάνω από δύο βαθμούς αυτή την εποχή λόγω ζημιών από παράσιτα», ανέφεραν οι τοπικοί μυλωνάδες. ​"Χρειαζόμαστε ψυχρότερους χειμώνες, οι οποίοι δυστυχώς δεν έρχονται πια.

Η οξύτητα του ελαιολάδου — το επίπεδο των ελεύθερων λιπαρών οξέων που υπάρχουν στο λάδι — αποτελεί βασικό δείκτη ποιότητας. Τα έλαια με οξύτητα έως 0.8% μπορούν να ταξινομηθούν ως έξτρα παρθένο, την υψηλότερη ποιότητα, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν επίσης τα απαιτούμενα οργανοληπτικά πρότυπα.

Οι παραγωγοί δήλωσαν ότι η μεγαλύτερη ανησυχία τους φέτος είναι gloeosporium, μια μυκητιακή ασθένεια που προκαλεί σήψη των ελιών και τις καθιστά ακατάλληλες για επεξεργασία.

Ο μύκητας πολλαπλασιάζεται ταχέως υπό ήπιες θερμοκρασίες και υψηλή υγρασία, προκαλώντας ανθρακνόζη της ελιάς, η οποία οδηγεί σε σήψη και μουμιοποίηση των καρπών και μπορεί να θέσει σε σοβαρό κίνδυνο την ποιότητα του ελαιολάδου.

Ωστόσο, η ζημιά από παράσιτα δεν ήταν ομοιόμορφη σε όλη τη Μεσσηνία, με ορισμένες περιοχές να έχουν σε μεγάλο βαθμό γλιτώσει.

"«Τα φρέσκα ελαιόλαδά μας έχουν οξύτητα 0.3, γεγονός που δείχνει ότι η ποιότητα παραμένει υψηλή αυτή την εποχή», δήλωσε ο ελαιοκαλλιεργητής Ηλίας Κορωναίος από το χωριό Λαμπένα.

Στη γειτονική Ηλεία, στη δυτική Πελοπόννησο, η συγκομιδή ξεκίνησε επίσης νωρίτερα από το συνηθισμένο για να ελαχιστοποιηθούν οι απώλειες που σχετίζονται με τα παράσιτα.

Ο τοπικός γεωπόνος Παναγιώτης Γουρδούμπας δήλωσε ότι το γλοιοσπόριο έχει εξαπλωθεί σε ελαιώνες σε μεγαλύτερα υψόμετρα, απειλώντας την ποιότητα του λαδιού και αναγκάζοντας τους παραγωγούς να βιαστούν να στείλουν τις ελιές τους στα ελαιοτριβεία.

Πρόσθεσε ότι η παραγωγή ελαιολάδου στην Ηλεία αναμένεται να μειωθεί κατά 30 έως 35% σε σύγκριση με πέρυσι, λόγω της πίεσης από παράσιτα και του φυσικού κύκλου παραγωγής μετά από μια ισχυρή σεζόν 2024/25.

Τα παράσιτα της ελιάς έχουν επίσης εντείνει την πίεση στους καλλιεργητές στην Αιτωλοακαρνανία στη δυτική-κεντρική Ελλάδα, όπου οι προσβολές από γλοιοσπόρια έχουν προκαλέσει εκτεταμένη πτώση καρπών.

Η Αιτωλοακαρνανία είναι από τις σημαντικότερες ελαιοπαραγωγικές περιοχές της Ελλάδας, καλλιεργώντας κυρίως ελιές Κορωνέικης ποικιλίας, καθώς και επιτραπέζιες ελιές Καλαμών (Καλαμάτας), οι οποίες χρησιμοποιούνται επίσης ευρέως για την παραγωγή ελαιολάδου.

"«Οι παραγωγοί σε άλλες περιοχές ήλπιζαν σε βροχή, αλλά για εμάς η έντονη βροχόπτωση είχε το αντίθετο αποτέλεσμα», δήλωσε ο μυλωνάς Δημήτρης Γαντζούδης, ο οποίος λειτουργεί ένα ελαιοτριβείο στη Σταμνά, βόρεια του Μεσολογγίου.

"«Οι βροχές του Οκτωβρίου σε συνδυασμό με τις ήπιες θερμοκρασίες ευνόησαν την εξάπλωση του γλοιοσπορίου, με καταστροφικές συνέπειες τόσο για την ποιότητα όσο και για την ποσότητα», πρόσθεσε ο Γκαντζούδης.

Είπε ότι πολλοί παραγωγοί συγκομίζουν το συντομότερο δυνατό για να περιορίσουν περαιτέρω ζημιές και να συντομεύσουν την περίοδο, ενώ κάποιοι έχουν εγκαταλείψει εντελώς τη συγκομιδή.

Ο Γκαντζούδης είπε επίσης ελλείψεις εργατικού δυναμικού τον έχουν αναγκάσει να υιοθετήσει πρακτικές άλεσης που χρησιμοποιούνται πιο συχνά στην Ιταλία και την Ισπανία.

"Λόγω έλλειψης εργαζομένων, δεν μπορούμε να επεξεργαστούμε τις ελιές κάθε παραγωγού ξεχωριστά», είπε. ​"Αντ' αυτού, αγοράζουμε τις ελιές και τις επεξεργαζόμαστε μαζί με βάση την ποιότητά τους.

Η συνδυαστική άλεση παραμένει σπάνια στην Ελλάδα, όπου οι ελιές παραδοσιακά επεξεργάζονται ξεχωριστά λόγω του κατακερματισμού των ελαιώνων, με τους μυλωνάδες να παρακρατούν ένα ποσοστό του λαδιού ως πληρωμή.

"«Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε απαιτούν προσαρμογή», ​​δήλωσε ο Γκαντζούδης. ​"Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και οι ασυνήθιστες καιρικές συνθήκες είναι τα μεγαλύτερα προβλήματά μας και είναι απίθανο να εξαφανιστούν σύντομα.