Η Ευρώπη απομακρύνεται από την Πράσινη Ατζέντα της

Περίληψη

Η Πράσινη Συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στοχεύει να καταστήσει το μπλοκ ουδέτερο ως προς τις εκπομπές άνθρακα έως το 2050 μέσω διαφόρων πολιτικών που στοχεύουν σε τομείς όπως τα τρόφιμα, η βιομηχανία, η ενέργεια και οι μεταφορές, αλλά οι πρόσφατες πολιτικές μετατοπίσεις έχουν οδηγήσει σε οπισθοδρόμηση στην εφαρμογή περιβαλλοντικών πρωτοβουλιών, συμπεριλαμβανομένης της απόσυρσης της πρότασης Οδηγίας για τους Πράσινους Ισχυρισμούς. Παρά τις προκλήσεις όπως η οικονομική αβεβαιότητα και τα γεωπολιτικά ζητήματα, η νεότερη γενιά στην Ευρώπη εξακολουθεί να ανησυχεί για την κλιματική αλλαγή, υπογραμμίζοντας τη σημασία της αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών ζητημάτων στις αποφάσεις χάραξης πολιτικής για την αποφυγή της απογοήτευσης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση υπήρξε εδώ και καιρό υποστηρικτής της προστασίας του περιβάλλοντος, δρομολογώντας το πρώτο της πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον το 1973.

Το 2020, η ΕΕ υιοθέτησε το Ευρωπαϊκή πράσινη διαπραγμάτευση, ένα ολοκληρωμένο σύνολο κανόνων που αποσκοπούν στο να καταστήσουν το μπλοκ ουδέτερο ως προς τις εκπομπές άνθρακα έως το 2050 και να διασφαλίσουν ένα βιώσιμο μέλλον για όλους τους Ευρωπαίους. 

Περισσότερες από 150 πολιτικές έχουν εισαχθεί μέχρι στιγμής στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας σε τομείς όπως τα τρόφιμα, η βιομηχανία, η ενέργεια και οι μεταφορές. Οι πολιτικές έχουν σχεδιαστεί για τον μετριασμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και τη μείωση της ρύπανσης σε αυτούς τους οικονομικούς τομείς. 

Ωστόσο, μετά το Εκλογές Ιουνίου 2024, όταν τα πράσινα πολιτικά κόμματα της Ευρώπης έχασαν έδαφος από τα δεξιά συντηρητικά κόμματα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, υπήρξε μια αξιοσημείωτη οπισθοδρόμηση στην εφαρμογή της πράσινης ατζέντας του μπλοκ.

Η μετατόπιση στις προτεραιότητες του μπλοκ έγινε πιο εμφανής μετά την υποχώρηση της Οδηγίας για τους Πράσινους Ισχυρισμούς, ενός σχετικά ήσσονος σημασίας κανόνα που στοχεύει εταιρικό greenwashing—μια πρακτική μέσω της οποίας οι εταιρείες παρουσιάζονται ψευδώς ως πιο βιώσιμες από ό,τι είναι στην πραγματικότητα. 

Ενώ οι διαπραγματεύσεις για την οδηγία μεταξύ του κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχαν ξεκινήσει τον Ιανουάριο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ξαφνικά τον περασμένο μήνα ότι θα αποσύρει την πρότασή της για την εφαρμογή της οδηγίας. 

Η ανακοίνωση της επιτροπής ήρθε δύο ημέρες αφότου το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), ένα συντηρητικό κεντροδεξιό κόμμα και η μεγαλύτερη ομάδα στο κοινοβούλιο, απέστειλε επιστολή στο νομοθετικό όργανο της ΕΕ ζητώντας την ανάκληση της πρότασης οδηγίας. 

"«Η επιτροπή προφανώς ήθελε να εκπληρώσει τις επιθυμίες της δεξιάς και αυτό είναι το τόσο σκανδαλώδες», δήλωσε ο Τιέμο Βέλκεν, μέλος του κεντροαριστερού Σοσιαλιστικού και Δημοκρατικού κόμματος του κοινοβουλίου. ​"Το ΕΛΚ συνεργάζεται και πάλι με την ακροδεξιά για να απαλλαγεί από τα αρχεία της Πράσινης Συμφωνίας, αλλά προσποιείται ότι βρίσκεται ακόμα στη μέση και συνεργάζεται με φιλοευρωπαϊκές δημοκρατικές δυνάμεις.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι τα τρία κεντρικά όργανα λήψης αποφάσεων στην ΕΕ. Μεταξύ αυτών, μόνο η Επιτροπή μπορεί να προτείνει νέα νομοθεσία, ενώ το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο είτε την εγκρίνουν είτε την απορρίπτουν.

Σε μια άλλη περίπτωση, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή να αναθεωρήσει το σύστημά της για την κατηγοριοποίηση των χωρών παγκοσμίως ανάλογα με τον κίνδυνο αποψίλωσης των δασών και να λάβει υπόψη ​"περιφερειακή διαφοροποίηση.» 

Επί του παρόντος, το ​"«Ο κατάλογος χωρών υψηλού κινδύνου» περιλαμβάνει τη Βόρεια Κορέα, τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και τη Μιανμάρ. Άλλες χώρες που αντιμετωπίζουν υψηλά ποσοστά αποψίλωσης των δασών, όπως η Βραζιλία και η Ινδονησία, έχουν χαρακτηριστεί ​"«τυπικός κίνδυνος» από την επιτροπή.

Από τον ερχόμενο Δεκέμβριο, οι εταιρείες που επιθυμούν να εισάγουν αγαθά στην ΕΕ από χώρες που εμπίπτουν στην κατηγορία υψηλού κινδύνου αποψίλωσης αναμένεται να υποβάλλονται σε αυστηρότερους ελέγχους σχετικά με την περιβαλλοντική ζημία και τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 

Τα γεγονότα υποδηλώνουν ότι η Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ, η οποία εισήχθη το 2020 κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ως επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υπονομεύεται κατά τη δεύτερη θητεία της.

"«Το γεγονός ότι η Πράσινη Συμφωνία έγινε το πρότυπο της πρώτης Επιτροπής von der Leyen έγινε δεκτό με έκπληξη από την κοινωνία των πολιτών, τη βιομηχανία και τα λόμπι», δήλωσε ο Marco Contiero, διευθυντής της Greenpeace για την αγροτική πολιτική της ΕΕ. ​"Με πολύ παρόμοιο τρόπο, το ίδιο ισχύει και για την απόφασή της να αλλάξει ριζικά την προσέγγισή της.

Άλλα ποικίλα ζητήματα, όπως ο συνεχιζόμενος ρωσοουκρανικός πόλεμος και οι διαμαρτυρίες των αγροτών που συγκλόνισαν το μπλοκ το 2024, έχουν επίσης οδηγήσει τις Βρυξέλλες να δώσουν προτεραιότητα στην ασφάλεια και τη βιωσιμότητα των νοικοκυριών και των βιομηχανικών τομέων εις βάρος της περιβαλλοντικής δράσης.

Ωστόσο, η σημαντικότερη αιτία απομάκρυνσης από τα μεγάλης κλίμακας πράσινα έργα είναι το ύψος των δαπανών που συνδέονται με τέτοιες πολιτικές: βιομηχανίες απαλλαγής από τον άνθρακα, η μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η υιοθέτηση αυστηρών περιβαλλοντικών κανονισμών απαιτούν τεράστιες επενδύσεις που είναι δύσκολες για εφαρμογή σε περιόδους οικονομικής και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

"«Η Πράσινη Συμφωνία συχνά παραβλέπονταν προκλήσεις όπως το υψηλό κόστος ενέργειας ή οι χρονοβόρες και πολύπλοκες διαδικασίες αδειοδότησης», δήλωσε ο Μάρκους Μπράγιερ, γενικός διευθυντής της βιομηχανικής ένωσης BusinessEurope.

Παρ 'όλα αυτά, μια έρευνα που διεξήχθη τον Φεβρουάριο σε Ευρωπαίους ηλικίας 16 έως 30 ετών διαπίστωσε ότι η κλιματική αλλαγή είναι η δεύτερη πιο πιεστική τους ανησυχία, μετά το υψηλό κόστος ζωής.

"Οι νέοι σήμερα ανησυχούν για την αύξηση των τιμών, κλιματική αλλαγή, την ασφάλεια και τις πιθανότητές τους να βρουν μια καλή δουλειά», δήλωσε η Roberta Metsola, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της έρευνας.

"Αυτές είναι ανησυχίες που πρέπει να αντιμετωπίζουμε σε κάθε απόφαση που λαμβάνουμε και σε κάθε νόμο που ψηφίζουμε», πρόσθεσε. ​"Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να χάσουμε μια γενιά λόγω απογοήτευσης.

• The Guardian
• Βρόχος κρούσης